Nieuws

6 augustus 2017:

Het activiteitenprogramma voor najaar 2017 en voorjaar 2018 is aan de leden toegestuurd. Het programma is heel vol geworden, 9 lezingen, 10 geplande Daedalus bijeenkomsten, een nieuwe waarneemcursus, en wiskunde voor alpha’s. Zie de Agenda op deze website. De details van de lezingen staan nu ook op de site.

9 juni2017:

Ons LWSK-lid Willem van Delft verzorgde de Daedalus workshop van afgelopen donderdag. Een historisch overzicht van de grote telescopen (Herschel, Lick observatorium, Hooker, Hale) en de moderne telescopen met actieve optiek (VLT, E.ELT). Lezing en toelichting in het Daedalus-gedeelte van het archief!

17 mei 2017:

De lezing van 16 mei werd gehouden door ons LWSK-lid Barend Ording. Hij werkt bij Airbus in Leiden en heeft aan de bouw van de Nederlandse satelliet TROPOMI (TROpospheric MOnitoring Instrument) bijgedragen. Zijn lezing ging over de vraag: waarom en hoe meten we 0.0001% gas concentraties in the atmosfeer? De satelliet zal in 2017 worden gelanceerd. Zie het archief van de website voor een terugblik op zijn boeiende verhaal.

11 mei 2017:

Gisteren hadden we een Daedalus-avond waar 3 werkgroepen hun tussenresultaten toonden. Erik deed de introductie. De 2 denkersgroepen (Relativisten en Kosmodenkers) waren in de boeken gedoken, en de astrofotografebn toonden resultaten van remote camera control en o.a. gebruik van Registax. Zie het archief voor hun presentatie.
Daarna deed Lambert een terugblik, noemde ideeën voor het komende seizoen en deed een interessepeiling d.m.v. een vragenformulier. Dat formulier is aan alle leden van LWSK en WLS toegestuurd. Vul in en doe mee!

30 april 2017:

Onze “Beginners plus” Cursus Sterrenkunde is inmiddels afgelopen en was met 25 deelnemers uit WLS en LWSK vol bezet. Op de eerste cursusavond nam Johan van Kuilenburg ruim 6000 jaar Sterrenkundige geschiedenis door en liet de cursisten, net als Eratosthenes 2300 jaar eerder de omtrek van de aarde berekenen.

(Foto: Willem-Jan Trijssenaar)

Tijdens les 2 gidste Dominique Petit (Master student Sterrenkunde in Leiden en actief op de Oude Sterrewacht) iedereen langs het elektromagnetisch spectrum, van radiogolven tot gammastraling. Ze besprak de instrumenten waarmee die verschillende soorten straling waargenomen kunnen worden en welke bijzondere sterrenkundige resultaten dat oplevert. En dat Leiden dan niet de beste plek is om scherp te kunnen waarnemen mochten de cursisten zelf uitrekenen.

De derde cursusavond nam Guus Gilein ons mee naar de praktische kant van de amateursterrenkunde: wat is er allemaal, zelfs al met het blote oog, aan de hemel te zien en hoe kun je het vinden. En natuurlijk hoeveel meer er valt te ontdekken met een verrekijker of telescoop.

In de vierde les ging Max Duijsens de belangrijkste objecten in ons zonnestelsel bespreken: de Zon, 4 rotsplaneten, 4 reuzeplaneten, dan manen, dwergplaneten en kometen. Tussendoor opgaven!

Lesavond 5: Bert Cornelissen schetste in zijn les over ons melkwegstelsel met haar 100 miljard sterren het levenseinde van een witte dwerg.

In de laatste lesavond behandelde Wim Jägers de radioastronomie, evolutie van het heelal en de prangende vraag of er meer leven is in het universum. Gezamenlijk werd met de formule van Drake de kans berekend op communicatie met andere beschavingen. Met nog enkele andere tot nadenken stemmende onderwerpen leidde dat tot stevige, zelfs filosofische getinte, discussies. Een mooie afsluiting van de cursus!

Al het lesmateriaal is te vinden in het Archief onder submenu “Cursussen”.

10 april 2017:


Naor Scheinowitz sloot de ALV af met een leuk verhaal over het leven in “zero G”. Lees zijn samenvatting!

24 maart 2017:

Uit de mail “Even bijpraten XIV” van Lambert, verzonden aan de LWSK-leden:
Elfhonderd bezoekers waren er op de Open Dagen op de Sterrewacht op 4 en 5 maart. Ondanks het niet al te beste weer kwamen er toch weer veel mensen op de Sterrewacht af. Ook toen ik er zaterdagavond in de regen weer naar toe fietste liepen er nog mensen op de Binnenvestgracht ook op weg naar de Sterrewacht. Binnen stonden er nog wachtrijen voor de kijkers, en ook bij onze boekenstand werd druk over sterrenkunde gepraat. Onze boekenstand was er weer! Met Annette en Erik als medeorganisatoren en met behulp van boekhandel Kooijker uit de Breestraat konden we een aardig assortiment boeken aanbieden en met nog een zestal andere vrijwilligers hadden we ons kraam aardig bemand. Ik heb zo links en rechts geïnformeerd hoe onze vrijwilligers het vonden en men was bijzonder enthousiast. Een aantal heeft laten weten zich bij de Publiekscluster aan te sluiten, ook voor andere publieksactiviteiten.

Willem van Delft had zijn Gregoriaanse volgkijker meegenomen op de Daedalus platformavond van 16 maart en vertelde hoe hij het instrument gebouwd had. Aan de hand van foto’s maar ook met de instrument zelf nam hij ons mee door zijn bouwproject, vol interessante details. En dan zie je de inventieve geest van de zelfbouwer die naast allerlei degelijk materiaal er ook niet voor terug schrikt om ook plastic bloempotjes en kledingdraadjes te gebruiken als dat goed van pas komt. De Gregoriaanse kijker is een speciaal type kijker met een holle secundaire spiegel en is qua ontwerp zelfs ouder dan de Newtontelescoop. “Maar als je denkt dat het ontwerp achterhaald is dan heb je het mis want veel van de grote moderne telescopen zijn op hetzelfde principe gebaseerd!” zo vertelde ons Willem tot slot.

Na de pauze gaf Guus Gilein een vlotte demonstratie wat het vorig jaar vrij beschikbare gekomen programma GUIDE 9 vermag. Een DOS-programma en daarom supersnel dat onder Windows draait en met wat extra software ook onder Linux en op de Mac. Guus werkt er al jaren mee om zijn waarnemingen voor te bereiden. Het programma gebruikt talloze grote databases en heeft veel, veel opties. Guus liet daar in vlot tempo een flinke selectie van zien.

Maart is de maand van de Algemene Leden Vergadering, in het algemeen de slechtst bezochte bijeenkomst van het jaar. Geen idee waarom, of liever gezegd, ik wil het niet weten. Per slot van rekening gaat het over jezelf, je eigen vereniging en of die naar je zin blijft draaien en zich blijft ontwikkelen.
Gelukkig waren we dit jaar al met veel meer leden (30) dan anders dus het gaat de goede kant uit. En het bestuur is dan ook buitengewoon blij met jullie die gekomen zijn. Bovendien was het een zeer geanimeerde vergadering. De details lees je natuurlijk in de notulen die je op niet al te lange termijn krijgt toegestuurd. Maar een paar zaken wil ik er wel uitlichten.
In de eerste plaats het bestuur. Het bestuur onderging een forse verandering: drie vertrekkers en drie nieuwkomers. Gelukkig blijven er ook drie zitten: Richard, Hans en Ton. Ton, onze penningmeester, tekende zelfs weer bij voor een nieuwe periode!

De vertrekkers
Van Sascha Zeegers hadden we al eerder in het seizoen afscheid genomen, nu nam ook Lex Blommers afscheid. We wisten al dat Lex lang in het bestuur gezeten had en we hadden nog historische documenten die dat konden aan tonen. Maar staande vergadering bleek dat Lex langer in het bestuur gezeten heeft dan iedereen dacht. In feite is hij nog nooit een normaal lid van de vereniging geweest! Toen hij in 1976 (sic!) lid werd van de vereniging “ vroeg Niek de Kort (de huidige voorzitter van de KNVWS maar toen voorzitter van de LWSK) hem meteen in het bestuur. Lex werd penningmeester en bleef dat een aantal jaren. Lex is een goed amateur-sterrenkundige, zowel theoretisch als praktisch, en zijn kennis en inzet zijn door al die jaren heen van grote waarde geweest. Een vraagbaak in het bestuur op sterrenkundig terrein maar ook over de vereniging. En in praktische zin reikt zijn spanwijdte van het spiegels slijpen in de kelder in de beginjaren van de vereniging tot het organiseren van de amateuravonden in de laatste jaren. Lex, dank je wel. En zoals iedereen weet is Lex onderdeel van de bekende Blommers dubbelster met Ingeborg als andere component. Zie je de een dan is de ander daar zelden meer dan enkele boogseconden van verwijderd. Dus ook, dank je wel Ingeborg!
En dan houd ik er ook zelf mee op in het bestuur. Ik had me voorgenomen om het maximaal twee jaar te doen. Samen met het bestuur zijn er plannen op de rails gezet waaraan we de afgelopen jaren hard gewerkt hebben. Dankzij het feit dat velen van jullie er de schouders mee onder gezet hebben, hebben die plannen ook een behoorlijk resultaat opgeleverd. Ik sta dus met een tevreden gevoel op uit die voorzittersstoel. Dat de rest van het bestuur en de vergadering vond dat ik mocht blijven, wat nog werd onderstreept door de lovende woorden van de secretaris, deed me genoegen. Ik ben na de bitterballen met een goed gevoel, goede herinneringen en twee mooie boeken naar huis gegaan. Dank jullie wel.

De nieuwkomers
Maar gelukkig komen ook drie nieuwe leden het bestuur versterken. Naor Scheinowitz als liaison van de Sterrewacht (hij volgt Sascha op) en twee reguliere bestuursleden uit eigen kring, Erik Kleiss en Bert Teune. Zij hebben zich tijdens de vergadering kort geïntroduceerd.

De LWSK’er van 2017
Vorig jaar zijn we begonnen om een LWSK’er in de schijnwerper te zetten die zich bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt. Guus Gilein was toen de eerste met zijn 10.000ste waarneming.
Zo’n keuze is geen gemakkelijke, zeker niet nu de vereniging actiever wordt en er ook meer leden bij die activiteiten betrokken zijn.
De keus van het bestuur viel dit jaar op iemand die ook in de jaren ervoor al leden enthousiast maakte voor de praktische sterrenkunde maar in het afgelopen jaar een forse slinger gaf aan Platform Daedalus. De eerste cursussen die sinds lange tijd weer van start gingen waren de waarneemcursussen. Sander van der Wal heeft deze cursussen opgezet, vormgegeven en uitgevoerd. En de deelnemers waren enthousiast over de cursus en de cursusleider. Een betere reclame voor de cursus en daarmee Platform Daedalus kun je niet hebben. Daarom werd Sander de LWSK’er van het jaar en kreeg hij de trofee. Welverdiend, Sander! Dank je wel.

Plannen voor de komende jaren
Dat de betrokkenheid van de aanwezige leden bij de vereniging groot is bleek wel uit de uitgebreide gedachtewisseling onder andere over de financiering van onze uitgebreide activiteiten, de besteding van het eigen vermogen en de samenwerking op de Sterrewacht.

En dan was er toch nog een lezing. Een kleintje weliswaar, maar een hele leuke waar iedereen van genoten heeft.

Tot slot
Mijn rol als voorzitter is uitgespeeld. Ik ga als gewoon (en dus aktief) lid verder. Dat geeft weer ruimte voor andere zaken ook buiten de Sterrewacht. Maar de Oude Sterrewacht met haar telescopen, de amateursterrenkunde en de publieksvoorlichting gaan mij nauw aan het hart en daar blijf ik me met veel plezier voor inzetten samen met alle andere liefhebbers.

Tot ziens op de Sterrewacht!
Lambert Swaans

17 maart 2017:

Gisteravond hebben Guus Gilein en Willem van Delft de Daedalus-avond verzorgd. Hierbij twee foto’s van de Gregoriaanse kijker die Willem heeft gebouwd.

Met dank aan Peter Louwman voor de foto’s.

23 februari 2017:

Enkele zaken uit de mail “Even bijpraten XIII” van Lambert:

De lezing van 21 februari: geen Sterrenkunde, hè. Maar wat een boeiend verteld verhaal over het menselijk vermogen om wetenschap te bedrijven. Op zoek naar de kleinste, elementaire “bouwstenen” van ons heelal (Hé, toch sterrenkunde?) bouwen we het grootste, meest complexe instrument ooit op. Toch wel wat gewend aan grote getallen (en hele kleine) liet de beschrijving van de LHC (Large Hadron Collider) je toch nog naar adem happen: zo groot???? Om een klein voorbeeld te noemen: als de ring gekoeld wordt krimpt ie 15 m (vijftien meter!). Maar goed het blijven maar getallen. Het gaat om het onderzoek en de resultaten.
Kort gezegd komt het erop neer, zoals onze spreker Jean-Pierre de Bont beeldend vertelde, om uit de rotzooi na een botsing te reconstrueren wat er precies gebeurd is en wie of liever wat er allemaal bij betrokken was. En omdat bepaalde verschijnselen maar amper boven de ruis uitkomen haal je je statistische resultaten uit miljoenen botsingen.

Jean-Pierre de Bont is leraar op een Middelbare School in Goirle (die iedereen kent omdat Ireen Wüst erop gezeten heeft!) en doet mee in een CERN-programma voor middelbare scholen. Na zijn bezoek aan CERN wilde hij zijn collega’s toch graag iets meer over CERN vertellen. En dat werd het verhaal wat hij ook deze week bij ons met veel verve bracht.

Ben je er niet bij geweest of wil je nog wat nagenieten of nazoeken: de slides van de lezing kun je als gebruikelijk op onze website in het “archief” terugvinden.

Platform Daedalus
We hebben weer een paar mooie Workshops achter de rug. De reacties van de deelnemers puilden uit van de superlatieven.

In de Workshop Sterevolutie nam Wim Nobel ons bij de hand en liet ons, via allerlei kleine opgaven, zelf meerekenen aan eigenschappen van Sterren, waarvan je in eerste instantie niet dacht dat die zo gemakkelijk af te leiden zouden zijn. De deelnemers zouden aan het einde van de avond, bij voldoende tijd, hun eigen Hertzsprung-Russel diagram geconstrueerd kunnen hebben. Voor sommigen was de wiskunde, zeker vanwege de logaritmes, toch te moeilijk. Voor de organisatie van Platform Daedalus een leuke uitdaging om te onderzoeken of daar wat aan te doen is. Suggesties? Laat ze maar horen.

Daarnaast was er de Praktijk Workshop Waarnemen van Guus Gilein waar enkele mensen zich voor opgegeven hadden. Ze hebben lang moeten wachten op een geschikte heldere avond maar enkele weken geleden was het dan zo ver. Onder leiding van Guus en Nico (de Jong) maakten ze, ten huize “Guus”, kennis met enkele kijkers en gingen ze op zoek naar mooie objecten. Ze kwamen superlatieven te kort om te zeggen hoe schitterend het was. Ze hebben nog een avond op stapel staan voor maan en planeten.
Als je ook zo’n ervaring wilt mee maken houdt dan de aankondigingen voor het volgend seizoen in de gaten. Dan komt er weer een nieuwe kans.

Misschien heb je het al gehoord, ook op 16 maart komt is er een Platform Daedalus-avond met Willem van Delft over de bouw van zijn Gregoriaanse kijker en Guus Gilein over het waarneemprogramma “GUIDE” dat hij fantastisch vindt. Je kunt dat programma dan ook meteen van hem krijgen. Details volgen nog in een aparte aankondiging.

18 februari 2017:

Ruim 25 deelnemers aan de Daedalus-workshop van 9 februari. Onderwerp was astrofysica, geleid door Wim Nobel. De opdrachten met antwoorden staan in het archief van deze website.

2 februari 2017:

Enkele zaken uit de mail “Even bijpraten XII” van Lambert:

Voor de lezing van 17 januari bleven we deze keer dicht bij huis, zowel wat spreker betreft als onderwerp. Prof. Dirk van Delft, directeur van het Boerhaave museum, zag tijdens de verbouwing van het museum kans om ons deelgenoot te maken van de tweede gouden eeuw van de natuur- en sterrenkunde in Leiden. De slides kun je elders op de website terugvinden.

Zijn lezing was de tweede in een kleine rode draad die door de lezingen van dit seizoen geweven is: De Leidse Sterrenkunde en haar omgeving. In september openden we het seizoen met Prof. Röttgering die vertelde over de huidige Sterrewacht. Dr. Baneke laat ons later in het seizoen kennis maken met de ontwikkeling van de Sterrenkunde in Nederland en Prof. Van Delft ging nu dieper in op de natuurwetenschappelijke omgeving van de Sterrewacht en speciaal de Leidse Natuurkunde.

Hij nam ons mee naar het begin van de twintigste eeuw waar de komst van de HBS en de Wet op het Hoger Onderwijs een keur aan exacte wetenschappers opleverde. Regelmatig werd dan ook een Nobelprijs in de wacht gesleept. Ook de Leidse Sterrewacht maakte na Kaiser een nieuwe bloeiperiode door onder de Sitter. Na de pauze zoomde de spreker in op het werk van Kamerlingh Onnes en de Sitter en natuurlijk kwam ook het bezoek van Einstein aan Leiden en de relatie met de Sitter ter sprake.

Mentor in de LWSK
Voor nieuwe leden is het soms lastig om op eigen kracht snel vertrouwd te raken met de verenigingen haar leden. Daarom hebben we het Mentorschap geïntroduceerd. De mentor krijgt een nieuw lid onder zijn of haar hoede en helpt het nieuwe lid op weg met het leren kennen van de vereniging door uitleg te geven, vragen te beantwoorden en kennis te laten maken met andere leden en zeker die nauw betrokken zijn bij de activiteiten van de vereniging. Een aantal leden heeft zich al als mentor aangemeld.

Nieuwe bestuursleden
We hebben weer een vertegenwoordiger van de Sterrewacht in het bestuur. Naor Scheinowitz volgt Sascha Zeegers op. Verder hebben twee leden aangeboden om in het bestuur zitting te nemen.

Publieksactiviteiten – Open Dagen – Boekenstand

Bij de komende landelijke sterrenkijkdagen zijn we gelukkig weer actief met een boekenstand. Erik Kleis en Anette Eggen willen met mij de organisatie op zich nemen. Verder hebben zich ook al enkele leden aangemeld om een of meer dagdelen de boekenstand te bemensen, maar er is behoefte aan meer. Dus als je je op 4 of 5 maart voor een middag en/of avond vrij kunt maken dan ben je van harte welkom.

Beginners “plus” cursus
De beginners+cursus die op 22 maart start is inmiddels volgeboekt. We hebben zes docenten gevonden, voor iedere avond een. Die zes docenten vormen een mooie illustratie van de intenties van Platform Daedalus: Het zijn 3 docenten van de LWSK, 2 van de WLS, 1 van het Studentendispuut Kaiser en 1 oud-Sterrewachter.

Workshop Moderne Telescopen
Let op: er is een Workshop bijgekomen. Op 8 juni gaat er (geestelijk) gewerkt worden aan moderne telescopen. Willem van Delft leidt ons en laat ons meedenken en meerekenen.

Doeners en Denkers
De kosmodenkers en astrofotografen draaien inmiddels lekker. A.s. maandag steken de relativisten voor het eerst de koppen bij elkaar. Succes!

30 januari 2017:

De LWSK nodigt alle leden van LWSK, WLS en Kaiser, en kader en oudere jeugd van de JWG van harte uit om met de Daedalus workshop van donderdag 9 februari mee te doen: Sterevolutie door Wim Nobel. Zie hier meer informatie.

11 december 2016:

Het voorjaarsprogramma is aan de leden toegestuurd. Het staat nu ook op de website.

9 december 2016:

Door Max Duijsens is de 2e Daedalus workshop gehouden. Na de eerste workshop van Frans Hermans over Einstein in november, ging Max met een groepje deelnemers rekenen aan de exoplaneten. De theorie en opgaven staan in het “Archief”. Er is ook een verslag van de avond gemaakt, dat is te vinden op de WLS website (maar via een link in het archief ook te vinden).

30 november 2016:

Data van lezingen en Daedalus voor 2017 zijn vastgesteld. Zie de “agenda” van de website. Rond 10 december sturen we de convocatie met het voorjaarsprogramma en het verzoek om de contributie voor 2017 te betalen weer per briefpost naar uw huisadres.

26 november 2016:

Uit de mail “Even bijpraten X” van Lambert over de recent gehouden lezing van Prof. Nelemans:

De voordracht van Professor Gijs Nelemans was een topper zowel wat onderwerp betreft als het aantal toehoorders (die ook toekeken natuurlijk). We waren met zijn tweeënvijftigen. Een van jullie schreef me: “De lezing gisteravond vond ik perfect. Zelden zo duidelijk horen uitleggen wat zwaartekrachtgolven nu precies zijn. Dit was voor mij de beste lezing van de afgelopen jaren! Het enige wat jammer was, was dat de spreker nog veel meer had kunnen vertellen, maar daar door tijdgebrek niet aan toekwam”.

Een goede reden om Professor Nelemans over een paar jaar nog eens uit te nodigen want zoals hij zelf zei: “We hebben er een compleet nieuw frequentiespectrum bij en met nieuwe waarneemtechnieken kunnen we nog veel meer te weten komen over zwarte gaten.”

Voor de pauze legde hij uit wat zwaartekrachtgolven zijn en waarom het honderd jaar moest duren voor ze konden worden gedetecteerd. Na de pauze nam hij ons mee naar de sterrenkundige conclusies die uit de waarnemingen konden worden getrokken en wat de toekomst ons kan brengen met nog preciezere instrumenten. Er zijn zelfs Nederlandse plannen voor een instrument in de ondergrond van Zuid-Limburg, kosten ongeveer één miljard euro. Voor al degenen die de avond niet konden bijwonen: zij kunnen nog een graantje meepikken op deze website (zie het Archief).

15 november 2016:


(Foto Wilma Bult, gepubliceerd op ons Twitter account)

Prof Gijs Nelemans bij de afbeelding van de eerste waarneming van zwaartekrachtsgolven op 14 september 2015 in de 2 USA stations Hanford en Livingston. Vermoeden dat deze golven ontstonden door de botsing van 2 zwarte gaten, van 29 resp. 36 zonsmassa’s op 1,3 miljard lichtjaar afstand. Tot vorig jaar hadden we nog geen vermoeden dat er dubbele zwarte gaten bestonden!

27 oktober 2016:

Uit “even bijpraten IX” van onze voorzitter Lambert:
Het afscheid van Sascha Zeegers

Afgelopen dinsdag na de lezing hebben we afscheid genomen van Sascha Zeegers als bestuurslid van de LWSK. Dat is natuurlijk jammer maar de reden is heel positief: Sascha gaat binnenkort promoveren en heeft daar al haar tijd voor nodig.

Als liaison met de Sterrewacht is zij voor ons van onschatbare waarde geweest: bij het weer thuis raken op de Sterrewacht na de restauratie (toegang, zaalreservering, BHV en nog vele andere grote en kleine zaken) en met het contact met de faculteit waaronder het vinden van enthousiaste sprekers voor onze lezingenavonden. Ze is jarenlang actief geweest bij de organisatie van publieksevenementen op de Sterrewacht en stimuleerde de samenwerking tussen de verenigingen.
Anna Geburtig, onze oud-voorzitter, sprak nog een speciaal dankwoord en had persoonlijk wat Delftse chocolade voor haar meegenomen. Ik mocht haar namens de vereniging een mooie bos bloemen en een foto op aluminium van de gerestaureerde Sterrewacht overhandigen. Het afscheid als bestuurslid is natuurlijk nog geen afscheid van Sascha zelf. Eenmaal gepromoveerd zal ze bij ons zeker over haar onderzoek komen vertellen. Dank je wel, Sascha.

De lezing van 25 oktober

De lezing die aan het afscheid van Sascha vooraf ging werd gegeven door Wil Tirion, Nederlands bekendste, en naar we nu ook weten, ’s werelds enige hemelkaartenmaker van niveau. Voor een zeer geïnteresseerd gehoor van bijna vijftig mensen schetste hij voor de pauze een beeld van de ontwikkeling van de uranografie (hemelcartografie). Kaarten waarbij het vaak meer om de mooie afbeeldingen van sterrenbeelden ging dan de precieze plek van de sterren, ontwikkelden zich in de loop der tijd tot zeer accurate weergaven van de sterrenhemel.

Na de pauze vertelde hij over zijn eigen leven als hemelcartograaf. Begonnen als jongetje die kijkend naar de sterrenhemel zo goed mogelijk de sterrenbeelden natekende, groeide hij uit tot professioneel hemelcartograaf, waarbij zijn beroep als lithograaf hem goed van pas kwam.
Het met de hand tekenen van een hemelatlas met meer dan 300.000 objecten was monnikenwerk. De komst van de computer en speciale software (Adobe Illustrator, een op vectoren gebaseerd tekenprogramma) vergde een forse omschakeling maar maakte wel een eind aan het monnikenwerk. Hij kon zich nu concentreren op het ontwerp van duidelijke en wonderschone atlassen en kaarten. Dat zijn werk over de hele wereld wordt gewaardeerd blijkt wel uit de vele, vele publicaties waarin kaarten (en inmiddels ook boeken) van zijn hand zijn verschenen.

Zijn verhaal is te vinden op deze website (zie het Archief)

15 oktober 2016:

Afgelopen donderdag was de eerste bijeenkomst van ons nieuwe initiatief, platform “Daedalus”. Lees hier over de cursussen en workshops die de komende maanden gaan starten.

9 oktober 2016:

De website is aangepast. Het platform “Daedalus” opgenomen en veel meer informatie over de vereniging.

25 september 2016:

Wijziging in het programma van sprekers. De heer De Vet moet zijn lezing uitstellen. In zijn plaats is op 25 oktober de heer Tirion bereid gevonden een presentatie te houden over uranografie, de cartografie van de sterrenhemel.

15 september 2016:

Vanavond heeft Prof. Huub Röttgering, directeur van het Instituut Sterrenkunde van de Universiteit Leiden, de eerste lezing van het najaar gegeven. Voor de pauze gaf hij een overzicht van onderzoek, staf en onderwijs. Na de pauze ging het over radiosterrenkunde en de fraaie resultaten die met LOFAR zijn behaald.

Achter de spreker is te zien dat een opname in zichtbaar licht en een opname met radiotelescoop van NGC 5128 (Centaurus A) over elkaar zijn gelegd. Zie het archief voor de beelden bij deze lezing.

27 juli 2016:

Van de programmacommissie hebben we de korte samenvattingen van lezingen van het najaar gekregen en onder “Lezingen” kunt u ze vinden op de website.

26 mei 2016:

Uit Lambert’s mail “Even bijpraten VII”, verstuurd aan alle leden:

Toch een unieke gebeurtenis afgelopen dinsdag: Professor Kees de Jager, de nestor van de Nederlandse sterrenkunde, schetst voor meer dan honderd (!!) toehoorders de levensloop van de zon. Omdat we op veel leden rekenden en we in de Oude Sterrewacht niet de beschikking hadden over de Kaiserzaal zijn we uitgeweken naar het Kamerlingh Onnes lab. Ook voor het bestuur een nieuwe ervaring, die naar mijn mening positief verlopen is. De Lorentz-zaal is gelukkig een zaal met karakter die prima past bij de sfeer van de lezing.
De zon is het onderzoeksgebied geweest van het Sterrenkundig Instituut in Utrecht waar professor De Jager ook jarenlang directeur van is geweest. Maar velen van ons kennen hem ook als grote popularisator. In Sonneborgh hield hij iedere week wel een lezing en ook in Zenit kun je nu nog steeds (sla het laatste nummer maar open) artikelen van zijn hand vinden.

En wat een eer is het dan om hem bij de LWSK te mogen ontvangen en hem zijn verhaal over onze zon te horen vertellen. En dan te bedenken dat hij al vijfennegentig is …

De inhoud van de lezing vind je gewoontegetrouw op onze website, in het archief.

19 mei 2016:

Volgt u ons ook al op Twitter? Heel frequent geven we een samenvatting van nieuwtjes over sterrenkunde en ruimtevaart! Klik op het Twitter logo hiernaast.

20 april 2016:

Gisteren hadden we de 3e lezing van het seizoen. Lambert startte met een aantal mededelingen. Het lezingenprogramma van het najaar is rond, o.a. gravitatiegolven komen aan bod. Verder het platform “Daedalus” waarin leden van LWSK en WLS welkom zijn om te participeren in het Denken, Doen en Leren van sterrenkunde, vervolg op de lancering op de laatste amateuravond (8 maart). Lees hier meer. Lambert stelde een vraag aan de leden: nu we het verslag van de ALV van 22 maart al direct hebben rondgestuurd en een aantal van u niet op die vergadering was, wat vond u ervan toen u het las? Enkele leden gaven een reactie.

Vervolgens gaf Gilles Otten zijn aangekondigde presentatie over coronografie. Een boeiend verhaal over de moeite die het kost om exoplaneten waar te nemen die klein zijn en vrij dicht rond sterren bewegen. Met vloeibare kristaltechniek is een plaat gemaakt die licht een faseverschil geeft en daardoor het sterlicht kan uitdoven. Dan kun je de kleine planeetjes hopelijk wel ontdekken. Waarnemingen hiermee zijn pas recent gestart, het is hoopvol!

Tegen het eind van de lezing kwam de bewaking: we moesten de zaal verlaten en konden in de koffieruimte het laatste kwartier volgen vanaf de laptop van Gilles.

Daarna was er een drankje om nog even met elkaar na te praten. De lezing is beschikbaar in het archief van de website.

10 maart 2016:

De amateuravond van 8 maart bestond uit een groot aantal bijdragen.

Sterren, planeten, bellenblazen en soldeerbouten: Een kleinkind bracht Frans Hermans ertoe een model op schaal te maken van ons zonnestelsel en dat dan tot op de honderdste millimeter nauwkeurig. We leerden daarbij hoe je tinsoldeer van je bout af moet slingeren om minuscuul kleine kogeltjes te fabriceren Vervolgens trokken de zon en haar eerste drie planeten keurig aangelijnd door de zaal. Goede ogen vereist: wat zijn die planeten klein!

In de toegift vertelde Frans nog iets over het ijs dat Rosetta gevonden heeft op die komeet met die moeilijke Russische naam en dat dat ijs uit zwaarder water (D2O) bestond dan het water op aarde.

Het Platform

In het tweede deel van de avond hebben Lex en Lambert een voorzet gedaan om de amateuractiviteiten in de LWSK in een breder kader te plaatsen en zo meer leden met elkaar sterrenkunde te laten bedrijven. Wat je allemaal als amateur op sterrenkundig gebied in het veld of thuis in je luie stoel kunt doen is verbazingwekkend veel.
Guus Gilein, Johan van Kuilenburg, Sander van der Wal en Wim Nobel lieten in kort bestek enkele voorbeelden zien als demonstratie.

Onder de werktitel “Het Platform” willen we leden gaan helpen elkaar te vinden op basis van gelijke interesses, met het aanbieden van expertise en bieden we in ieder geval een podium om resultaten te bespreken of te presenteren. Voor de details zie het bekende “Archief” en dan bij het gedeelte “Amateuravond” van deze website.

Een aantal leden hebben zich al aangemeld bij het Platform via het formulier wat na afloop ingevuld kon worden. Maar leden kunnen zich altijd nog per mail opgeven!

18 februari 2016:

De lezingencluster is nu op volle sterkte!

Delio Bearzatto en Kees van der Perk vormen samen met Sascha Zeegers en Lambert Swaans de lezingencluster. Zij gaan er voor zorgen dat jullie ook in de komende seizoenen een gevarieerd lezingenprogramma voorgeschoteld krijgen.

Je mist misschien hun foto, maar geen nood, zij dragen een badge. Schiet ze eens aan, laat eens weten welke onderwerpen jij interessant vindt of probeer ze eens uit te horen over de plannen die zij hebben

17 februari 2016:

Het was gezellig druk afgelopen dinsdagavond. In ronde cijfers: we waren met zijn vijftigen waarvan pakweg tien gasten. Van die tien is er ter plekke een lid geworden.

Startend met het voorkomen van water op aarde, op andere planeten en kometen in ons eigen zonnestelsel bleef professor Harm Habing in eerste instantie nog dicht bij huis, maar al snel nam hij ons verder mee het heelal in om te laten zien dat water zelfs voorkomt bij sterren. Wel hele koele!
En al overleeft water het niet in de lege ruimte, in donkere gas- en stofwolken gedijt het des te beter, samen met andere, zelfs meer complexe, moleculen. Uiteindelijk zijn het die wolken waaruit zonnestelsels worden geboren, wat vervolgens weer verklaard waarom er ook water is in ons zonnestelsel, op aarde, de andere planeten en hun manen en kometen. Zo sloot hij keurig de “kringloop” van het water in het heelal.

Het was met vlagen een pittige lezing waarin mooie foto’s afgewisseld werden met grafieken van absorptielijnen die wezen op het voorkomen van ijs en water. Voor sommigen gesneden koek, voor anderen was het soms op de tenen lopen en er mogelijk dan nog net niet bij kunnen.

Dat is geen ramp, we zijn een gemêleerd gezelschap van amateursterrenkundigen met meer of minder basiskennis en met onze lezingen proberen we iedereen een beetje aan zijn trekken te laten komen. Dat betekent dat we het niveau van de lezing ook wat laten variëren. Voor elk wat wils, zogezegd. En dan kan het geen kwaad om af en toe eens op je tenen te moeten lopen. Mogelijk een stimulans om je thuis, alleen of met anderen, nog eens in het onderwerp te verdiepen.

29 januari 2016:

Op dinsdag 19 januari hadden we dr. Willem Jan van de Berg op bezoek van het IMAU (Instituut voor Marien en Atmosferisch onderzoek Utrecht) die enthousiast vertelde over zijn deelname aan de multidisciplinaire Nederlandse expeditie naar Spitsbergen. Hij heeft daar samen met twee collega-wetenchappers, Stefan Ligtenberg en Peter Kuipers Munnike, een weerstation op een gletscher geplaatst om de effecten van de klimaatverandering op gletschers te meten. Hij liet de eerste meetresultaten zien en legde uit hoe gletschers reageren op klimaatverandering. De expeditie was een genoegen om mee te maken en het smelten van de gletschers op Spitsbergen is voor de wereld en Nederland in het bijzonder best nog te verdragen (20 cm zeespiegelstijging).
Dramatischer kunnen de gevolgen zijn, zo legde hij uit, als het ijs op Groenland en zeker Antarctica smelt: de zeespiegel rijst dan respectievelijk ruim zeven meter en bijna zestig meter. “Maastricht aan Zee” zo vatte de spreker de consequenties kort maar beeldend samen. Voor een deel van Antarctica, waar het ijs op zee drijft of op de zeebodem ligt, is het smeltproces al niet meer te stoppen.

Zowel het boeiende betoog als de consequenties voor onszelf leverden veel vragen op en een levendige discussie, die bij de borrel werd voortgezet omdat ook onze spreker nog even bleef napraten.

Onze voorzitter Lambert informeerde ons verder na afloop van de lezing over de wens om naambadges te gaan gebruiken, over de resultaten van de enqête en het grote aanbod van leden om te helpen bij de ondersteunende activiteiten. Voor de koffie, thee en het drankje achteraf is er veel hulp aangeboden. Verder zijn we sinds een paar weken ook actief geworden op Twitter en Facebook. Wilt u ons volgen op de social media, klik dan even op de Facebook en Twitter logo’s op deze website.

(de volledige tekst van Lambert met resultaat van de enquête is per mail naar alle leden gestuurd).

16 december 2015:

Lambert gaat ons na afloop van iedere lezing even bijpraten. Hier een stukje uit zijn eerste bericht (mail is verzonden naar de leden).

De LWSK bijeenkomst gisteravond was een bijzondere. Niet alleen vanwege de enthousiaste voordracht van Marianne Heida, een jonge wetenschapper die gloedvol vertelde over haar promotie-onderzoek. Weer eens blijkt Sterrenkunde een sprookjesachtig mooie wetenschap te zijn: Zwarte gaten die verraden worden door rode reuzen! De wetenschappelijke ontrafeling vindt u terug op deze website in het Archief.

De avond was vooral bijzonder vanwege het “afscheid” van Anna. We hebben haar bedankt voor haar jarenlange inzet voor onze vereniging. In 1997 lid geworden van de vereniging kwam ze al in 2000 het bestuur versterken. In 2008 volgde ze Piet Bastiaansen op. In 2015 trad ze af maar bleef wel in het bestuur verantwoordelijk voor het lezingenprogramma. Een aanstaande verhuizing heeft Anna doen besluiten hier een punt achter te zetten.

Dat zijn de droge jaartallen. Waar het echt om gaat is natuurlijk Anna zelf: zeer betrokken bij de vereniging en vooral de mensen. Vrolijk, altijd positief en enthousiast, een bindende persoonlijkheid ook binnen het bestuur. Motiverend en onweerstaanbaar.

Maar ze was ook onweerstaanbaar voor kandidaat sprekers. Bijna 8 jaar lang heeft zij het lezingenprogramma bepaald en sprekers gezocht buiten de platgetreden paden. Als een ware scout bezocht ze bijeenkomsten en lezingen in den lande en wist vaak ter plekke dan sprekers te strikken.

En ook al heeft ze gisteravond (was u erbij?) met haar eigen persoonlijke stijl en ontwapenende charme haar laatste spreker geïntroduceerd en bedankt, ook in het voorjaar van 2016 teren we nog op haar oogst aan sprekers.

Om onze dank te onderstrepen hebben we Anna twee cadeaus aangeboden: het boek van David Baneke over de opkomst en bloei van de Nederlandse Sterrenkunde (een aanrader) en een foto van de Sterrewacht op geborsteld aluminium om nog contact te kunnen houden met haar roots.

Dank je wel, Anna.

18 november 2015:

De lezingavond van gisteren werd geopend door onze nieuwe voorzitter, Lambert Swaans, die daar aankondigde dat ons bestuurslid (en ex-voorzitter) Anna Geburtig, in december uit het bestuur zal terugtreden. Anna zal ons nog helpen bij het samenstellen van het lezingenprogramma voor het komende voorjaar. Vervolgens hield de heer Dorrestijn een lezing vol gedachtenexperimenten over de relativiteitstheorie van Einstein, waarbij hij het zoveel mogelijk vertaalde naar analogiën met de alledaagse situatie van treinen en bootjes. Toch bleef het lastige materie en kreeg hij veel vragen van het publiek.

Na de lezing presenteerde onze voorzitter de plannen om de vereniging actiever (bruisender) te maken. We gaan werkgroepen (clusters) vormen rondom o.a. excursies, boekenstand, communicatie, faciliteiten. De presentatie en het uitgedeelde “boekje” treft u hier (klikken!) aan.

We sloten de avond af met een drankje in de Meridiaanzaal.