Daedalus

Voor uitleg over de opzet en organisatie van Platform Daedalus zie het menu onder Vereniging > Platform Daedalus.

Aanmelden
Het is prettig om bij de voorbereiding van de Daedalus-avonden een schatting van de opkomst te hebben. Daarom is het prettig als je je vooraf (vrijblijvend) aanmeldt via daedalus.leiden@gmail.com. Maar ook zonder aanmelding ben je van harte welkom en vergeet je het een keer om je aan of af te melden, dan is dat geen ramp.

Programma 2018-2019

Donderdag 13 september 2018
Lezing/voordracht: Meteoordetectie met radio, door: Johan van Kuilenburg en Dick Harms.

Meteoren die de atmosfeer binnen dringen trekken op grote hoogte een ionisatie-spoor dat radiostraling reflecteert. Een radiostation dat achter de horizon ligt kan via deze reflectie toch heel even te horen zijn en het meteoorspoor tonen. Deze techniek geeft verbluffende resultaten. Op de Oude Sterrewacht is een ontvangststation operationeel waarvan de werking en het gebruik uitgelegd worden. Aan de orde worden gesteld: de sterrenkundige achtergrond, de reflectiemechanismen en -geometrie, en de gebruikte radiotechniek. De oefeningen vereisen niet meer dan rekenkundige bewerkingen die met een eenvoudige calculator te doen zijn. Geïnteresseerden in alleen het aanwezige ontvangststation, zonder te willen rekenen, kunnen gerust meedoen. Het rekenwerk is maar een klein deel, en de moeite waard om te volgen.

Donderdag 11 oktober 2018
Workshop: Telescopen (techniek), workshopleider: Kees Moddemeijer.

Toepassen van lenzen en spiegels in diverse telescoop ontwerpen. Voor en nadelen hiervan en problemen die we bij de verschillende typen tegenkomen. Ook het berekenen en ontwerpen van een telescoop. Tenslotte een aantal demonstraties op een optische bank van lensfouten, zoals die in optische systemen kunnen voorkomen.

Vrijdag 2 november 2018
Workshop: Telescopen (achtergrond en waarom), workshopleider: Martien Jacobs.

Grote telescopen – waarom eigenlijk?
De ESA gaat de E-ELT, een grote telescoop met 39 m hoofdspiegel bouwen. Dit is niet de eerste grote telescoop, de voordracht gaat over het waarom en het hoe van grote telescopen. Het is goed om je zelf voorafgaande aan de workshop wat vragen te stellen:
 Stel je je voor dat je astronoom bent en je gevraagd wordt enkele hoofdthema’s voor de onderzoeksprogramma’s voor de E-ELT te formuleren. Waar denk je dan aan? Welke zijn dan de voor jou belangrijkste specificaties voor deze telescoop en het instrumentarium.
 Stel je je voor dat je meewerkt aan de bouw van deze telescoop. Welke technieken zijn dan kritisch. Wat zijn je belangrijkste instrumenten.
 Welke bestaande of historische telescoop zou je zelf als eerste noemen en waarom?

Donderdag 6 december 2018
Workshop: Radiosterrenkunde, workshopleider: Wim Jägers.

Het voor ons zichtbare licht waarmee we sterren, planeten en in het bijzonder onze zon kunnen zien, is een van de twee golflengten van de straling die door onze atmosfeer doorgelaten wordt. Jammer dat we geen zintuigen voor de tweede hebben gekregen. Deze zogenaamde radiostraling laat een heel ander heelal zien, met gigantische en interessante objecten. Gelukkig hebben we ook hiervoor waarneemtechniek ontwikkeld. In deze workshop “Radiosterrenkunde” gaan we in op die waarneemtechniek en de daarvoor gebouwde telescopen. Daarna kijken we nog even naar wat van die indrukwekkende objecten.

Donderdag 3 januari 2019 (deel 1) en
Donderdag 7 februari 2019 (deel 2)
Workshop: Kosmologie, workshopleider: Nico Roos.

In de workshops kosmologie 1 en 2 komen de volgende onderwerpen uit de kosmologie aan de orde:
• Korte inleiding in de dynamica van het heelal volgens de Newtonse beschrijving (zie de links hieronder)
• De microgolfachtergrond straling; waarom is inflatie zo populair?
• De vorming van structuur in het heelal, donkere materie als drijvende kracht.
• De vorming van elementen in het heelal (optioneel)
Het verdient aanbeveling om tevoren de volgende link te bestuderen:
Pagina 41-43 van www.astro.ru.nl/~achterb/NewtKosmo/NKosmo_samenvatting.pdf.

Donderdag 7 maart 2019
Workshop: Kernfysica in sterren, workshopleider: Hans van Wolfswinkel.

Toelichting: Hangt het universum als los zand aan elkaar? We beginnen met het Periodiek Systeem der Elementen en kijken dan vooral naar de kernen (nucliden) van diverse atomen (Waterstof, Helium, Lithium, Koolstof, Zuurstof, Silicium en IJzer). Deze gebruiken we dan als stepping stones voor onze gedachtenopbouw over het z.g. verbrandingsproces dat in sterren optreedt. Naast stabiele zijn er ook instabiele nucliden die na langere of kortere tijd vervallen in lichtere elementen. Beide soorten nucliden spelen een belangrijke rol in de verschillende verbrandingsprocessen die sterren, en dus ook onze zon, in de loop van hun leven doormaken. Wij zullen ons uitgebreid verdiepen in de Karlsruher Nuklidkarte (alfa-, bèta- en gammastraling van radioactieve vormen van elementen) en diverse Hertzsprung-Russell diagrammen.
PS. Zand = SiO2 (Siliciumoxide)

Donderdag 4 april 2019
Workshop: Subatomaire Fysica, workshopleider: Max Duijsens.

Over quarks, leptonen, hadronen en de vier wisselwerkingen. Speciale aandacht voor de ontdekking van het muon met de link naar de speciale relativiteitstheorie. Kosmische straling komt dus aan bod en wellicht ook een link naar de bronnen van kosmische straling.

Donderdag 6 juni 2019
Workshop : Quantummechanica voor beginners, workshopleider: Erik Kleiss.

We behandelen enkele basisprincipes van de quantummechanica zoals het duale deeltjes- en golf-karakter van materie en straling, de constante van Planck, de verklaring van de discrete energieniveaus van electronen en spectraallijnen, de onzekerheidsrelaties van Heisenberg, de Schrödinger vergelijking, het Zeeman effect, en enkele andere zaken. Een beetje wiskundige kennis is handig maar geen vereiste.

VRAAG: Waarover zouden we in een volgend seizoen een workshop moeten organiseren? Is er behoefte aan een cursus? Geef uw reactie door via het
bovengenoemde e-mailadres.